PROSE ET PROSES
«Pour avoir demandé à vivre, vous serez durement punis!
Mais nous n’avons rien demandé.
Répétez ce que vous avez dit!»
Un bonhomme de neige sort de la forêt de sapins, s’en vient vers moi, tant bien que mal.
«Bonhomme, ne vois-tu pas que s’avance le dégel? Tes pieds dégoulinent vers le ravin. Déjà, tu marches sur les genoux en attendant tes cuisses.»
Mais le bonhomme avançait toujours.
Et si nous regardions la vie par les interstices de la mort’?
Ô disproportion! Une main humaine toute seule et grandeur nature, sur la mer, elle-même grandeur nature. Que faire de ces millions de vagues et de ces cinq doigts qui ne sont pas faits pour pétrir le limon sans bornes de la mer?
Qu’est-ce que c’est que cette énorme oreille restée toute seule dans ma chambre? Mais c’est l’oreille de la bonne qui écoute, même quand elle n’est pas la.
Le mort avait emporté une tasse de café bien chaud et Il en buvait tout seul à petites gorgées. Il pouvait parfaitement le faire puisque personne ne le voyait
Il avait aussi sauvé du naufrage quelques substantifs, deux ou trois infinitifs, quelques participes présents ou passés, deux ou trois prépositions. Dans la bousculade genérale, il n’avait pas eu le temps de prendre un seul adjectif’
Jules Supervielle
PROZA EN PROZA
“Omdat je vraagt om te leven, zul je zwaar gestraft worden!”
“Maar we hebben niets gevraagd.”
“Herhaal wat je zei!” Een sneeuwpop komt uit het dennenbos tevoorschijn en loopt naar me toe, worstelend om zich een weg te banen.
“Sneeuwpop, zie je dan niet dat de dooi eraan komt? Je voeten druipen richting de ravijn. Je loopt al op je knieën, wachtend tot je dijen groeien.”
Maar de sneeuwpop bleef komen.
Wat als we het leven door de kieren van de dood bekijken?
O, de wanverhouding! Een mensenhand, helemaal alleen en levensgroot, op de zee, zelf ook levensgroot. Wat te doen met deze miljoenen golven en deze vijf vingers, niet gemaakt om het oneindige slib van de zee te kneden?
Wat is dit enorme oor, helemaal alleen achtergelaten in mijn kamer? Maar het is het oor van de dienstmeid dat luistert, zelfs als ze er niet is.
De dode man had een kop gloeiendhete koffie gepakt en dronk die in zijn eentje in kleine slokjes op. Dat kon hij prima doen, want niemand kon hem zien.
Hij had ook een paar zelfstandige naamwoorden, twee of drie infinitieven, een paar tegenwoordige of voltooide deelwoorden en twee of drie voorzetsels uit het scheepswrak geborgen. In alle hectiek had hij geen tijd gehad om ook maar één bijvoeglijk naamwoord mee te nemen.
vertaling provisorisch met Google translate
LA TORTUE PARLE
Je suis et je ne suis plus. Je suis devenue le postscriptum en écaille de moi-même. Un objet de luxe mais malgré ce luxe ou à cause de lui, je ne sais pas ce qui m’arrive. On m’a si bien lustree que je ne peux plus respire par la peau. J’avais une petite tête a laquelle je tenais beaucoup et je n’ai plus de tête du tout. J’avais un ventre et des pattes très utiles. Tout cela a été mangé ou jeté au rebut. On n’a retenu que la carapace, on la beaucoup limée pour taire de moi un objet d’art et me voilà boîte à cigarettes de luxe’. Le comble c’est que ma propriétaire oublie parfois de me fermer et que je demeure béante et bâillant malgré moi. Tout cela est d’autant plus pénible qu’au temps de ma prospérité, c’est à peine’ si j’osais laisser dépasser ma tête et mes pattes, filles de la lenteur et petites-filles de la timidité?
Jules Supervielle
DE SCHILDPAD SPREEKT
Ik ben en ik ben niet meer. Ik ben het geschubde naschrift van mezelf geworden. Een luxeartikel, maar ondanks deze luxe, of misschien juist daardoor, weet ik niet wat er met me gebeurt. Ik ben zo gepolijst dat ik niet meer door mijn huid kan ademen. Ik had een klein kopje waar ik erg aan gehecht was, en nu heb ik helemaal geen hoofd meer. Ik had een heel nuttige buik en poten. Dat is allemaal opgegeten of weggegooid. Alleen het schild is bewaard gebleven, flink afgevijld om me als kunstobject stil te maken, en hier ben ik dan, een luxe sigarettendoosje. Het ergste is dat mijn eigenaar soms vergeet me dicht te doen, en ik sta dan tegen mijn wil te gapen en te geeuwen. Dit alles is des te schrijnender omdat ik in mijn glorietijd mijn hoofd en poten nauwelijks durfde te laten uitsteken – dochters van traagheid en kleindochters van schroom.
MA DERNIÈRE MÉTAMORPHOSE
J’étais de fort mauvaise humeur, je refusais de me raser et même de me laver. Le Soleil et la Lune me paraissaient complètement stupides. J’en voulais à mes meilleurs amis tout autant qu’à Altair, à Bételgeuse et à toute la Voie lactée. Je me voulais ingrat, injuste, cherchant noise à mon prochain, a mon lointain. Pour me prouver mon existence, j’aurais fonce, tête basse, sur n’importe quoi.
Pour m’amadouer on me faisait des offres de service. Je refusais avec indignation de devenir tatou ou même tapir. je me voulais affreux, répugnant. avais absolument besoin d’une corne sur le nez, d’une bouche fendue jusqu’aux oreilles, d’une peau coriace genre crocodile et pourtant je savais que je ne trouverais aucun apaisement du côté des sauriens. J’avais un besoin urgent de boucliers indurés aux jambes et sut un ventre de mammifère.
Soudain, je me sentis comblé. J’étais devenu un rhinocéros et trottais dans la brousse, engendrant autour de moi des cactus, des forêts humides, des étangs bourbeux ou ie plongeais avec délices. J’avais quitté la France sans m’en apercevoir et je traversais les steppes de l’Asie méridionale d’un pas d’hoplite qui aurait eu quatre petites pattes. Moi, si vulnérable d’habitude?, je pouvais enfin affronter la lutte pour la vie avec de grandes chances de succès. Ma métamorphose me paraissait tout à fait réussie jusqu’en ses profondeurs et tournait au chef-d’œuvre, lorsque j’entendis distinctement deux vers de Mallarmé dans ma tête dure et cornée.
Décidément, tout était à recommencer.
Jules Supervielle
MIJN LAATSTE METAMORFOSE
Ik was in een vreselijke bui en weigerde me te scheren of zelfs maar te wassen. De zon en de maan leken volkomen stom voor me. Ik had net zoveel hekel aan mijn beste vrienden als aan Altair, Betelgeuse en de hele Melkweg. Ik wilde ondankbaar en oneerlijk zijn, ruzie zoeken met mijn buurman, met degenen die ver weg woonden. Om mijn bestaan te bewijzen, zou ik halsoverkop ergens in zijn gesprongen.
Om me te sussen, boden mensen me diensten aan. Ik weigerde verontwaardigd om een gordeldier of zelfs een tapir te worden. Ik wilde afzichtelijk en weerzinwekkend zijn. Ik had absoluut een hoorn op mijn neus nodig, een mond die tot aan mijn oren gespleten was, een taaie krokodilachtige huid, en toch wist ik dat ik geen troost zou vinden tussen de hagedissen. Ik had dringend geharde schilden op mijn poten en een zoogdierbuik nodig. Plotseling voelde ik me voldaan. Ik was een neushoorn geworden en draafde door de bush, waarbij ik cactussen, regenwouden en modderpoelen om me heen creëerde, waar ik me met plezier in stortte. Ik had Frankrijk verlaten zonder het zelfs maar te beseffen en doorkruiste de steppen van Zuid-Azië met de tred van een hopliet met vier kleine benen. Ik, normaal zo kwetsbaar, kon eindelijk de strijd om het leven aangaan met een goede kans op succes. Mijn metamorfose leek tot in de kern geslaagd en was een meesterwerk aan het worden, toen ik plotseling twee regels van Mallarmé in mijn harde, eeltige hoofd hoorde.
Ongetwijfeld moest alles opnieuw beginnen.
RYTHMES CÉLESTES
Sous la chétive pesée de nos regards, le ciel nocturne est là, avec ses profondeurs, creusant nuit et jour de nouveaux abîmes, avec ses étincelants secrets, sa coupole de vertiges. Et nous vivrions dans la terreur de milliards d’épées de Damoclès si nous ne sentions au-dessus de nos têtes fordre, la beauté, le calme — et l’indifférence — d’un invulnérable chef-d’œuvre. L’aérienne, l’élastique architecture du ciel semble d’autant plus faite pour nous rassurer qu’elle n’emprunte rien aux humaines maçonneries. Celles-ci, même toutes neuves, ne songent déjà qu’à leurs ruines. L’édifice céleste est construit pour un temps sans fin ni commencement, pour un espace infini. Et rien n’est plus fait pour nous donner confiance que tout’ ce grave cérémonial dans l’avance et le rythme des astres, cette suprême dignité, cet infaillible sens de la hiérarchie. Etoiles et planètes, gouvernées par l’attraction universelle, gardent leurs distances dans la plus haute sérénité
Je crois aux anges musiciens mais je les vois jouer d’un archet muet sur un violon de silence. La plus belle musique* – disons Bach – tend elle-même au silence. Jamais elle ne le ride, ne le trouble. Elle se contente de nous en donner des variantes qui s’inscrivent à jamais dans la mémoire.
Tout ce qu’il y a de grand au monde est rythmé par le silence: la naissance de l’amour, la descente de la grâce, la montée de la sève, la lumière de l’aube filtrant par les volets clos dans la demeure des hommes. Et que dire d’une page de Lucrèce, de Dante ou de d’Aubigné, du mutisme bien ordonné de la mise en page et des caractères d’imprimerie. Tout cela ne fait pas plus de bruit’ que la gravitation des galaxies ni que le double mouvement de la Terre autour de son axe et autour du Soleil… Le silence, c’est l’accueil, l’acceptation, le rythme parfaitement intégré.
Je me souviens d’avoir assisté une nuit dans une île à une véritable révolte du rythme? céleste. C’était à Port-Cros, en Méditerranée. Jamais je n’aurais pu penser que les étoiles se livreraient à de tels dérèglements. On s’attaquait, on fuyait, on volait au secours, on revenait à la charge, on tombait à l’horizon. Puis le ciel, sous nos yeux, par degrés devint raisonnable. Il se montra même tout penaud de s’être laissé aller à tant d’extravagance à la fois, à cette pluie d’étoiles filantes qui avait duré plusieurs heures et fait dire à notre jardinier sicilien: «Il cielo pieno di grandi problemi.»
Tout était rentré dans l’ordre astronomique et on voyait à nouveau, à leur place habituelle, les étoiles blanches ou bleuâtres dans leur jeune âge, les jaunes comme notre Soleil dans son âge mûr et les orangées presque pourpres, signe de solidification et de vieillissement comme pour nos pauvres artères.
Nous ne savons pas grand-chose des astres, mais nous les nommons tant et plus. C’est notre façon de tenter l’amitié, la conquête. Tous les moyens nous sont bons, nous qui avons commencé par lancer d’un seul coup en plein zodiaque le Taureau, le Bélier, et le Lion pour qu’ils y fassent preuve d’une solide assurance. Et aussi un Scorpion parce que, s’il le faut, nous savons être venimeux. Et la Balance parce que nous aimons par-dessus tout la justice.
Et nous avons donné aux Extrêmement Lointaines, les plus beaux noms que l’humaine tendresse ait jamais inventés: Altaïr, Antarès, Bételgeuse. Et la chevelure de Bérénice et le Coeur de Charles II. Nous disons aussi une famille de sphères… Hélas! nous sommes seuls à faire des avances. Les astres jusqu’ici nous ont ignorés. Nous n’avons fait chez eux que des pas de clerc.
Les rapports de la Terre et du Soleil sont depuis toujours établis et on sait que notre planète est quatre fois saisonnière mais l’atmosphère est fantasque et ne veut rien savoir d’une doctrine trop fixe. « Et aujourd’hui je pleus, demain je ferai beau. Apres-demain, je perturbe. Et parfois je ne sais ce que je veux. J’ai mes lunes, comme on dit, je cede à tous les vents et ne vais des nuages au ciel bleu que pour retourner aux nuées. Mais il est un autre ciel que celui de la météorologie, des étoiles observees et des étoiles calculées. C’est un brave ciel de curé, de campagne, un ciel encore frissonnant du souffle des Écritures. Il contient toujours son Arabie heureuse, d’ou part la petite caravane de la nativité es des Rois Mages. À combien d’années-lumière est-elle de nous? Quand se met-elle en toute pour nous arriver à temps? Elle serait bien capable de nous arriver tout doucement avant même de partir.
Jules Supervielle
HEMELSE RITMES
Onder het geringe gewicht van onze blik is de nachtelijke hemel daar, met zijn diepten, die dag en nacht nieuwe afgronden uithouwen, met zijn fonkelende geheimen, zijn duizelingwekkende koepel. En we zouden in angst leven voor miljarden zwaarden van Damocles als we niet boven ons hoofd de schoonheid, de kalmte – en de onverschilligheid – van een onkwetsbaar meesterwerk zouden voelen. De etherische, elastische architectuur van de hemel lijkt des te meer ontworpen om ons gerust te stellen, omdat ze niets ontleent aan menselijke constructies. Deze, zelfs gloednieuwe, denken al alleen aan hun ruïnes. Het hemelse bouwwerk is gebouwd voor een tijd zonder einde of begin, voor een oneindige ruimte. En niets wekt meer vertrouwen dan deze plechtige ceremonie in de voortgang en het ritme van de sterren, deze opperste waardigheid, dit onfeilbare gevoel van hiërarchie. Sterren en planeten, beheerst door universele aantrekkingskracht, bewaren hun afstand in volmaakte sereniteit.
Ik geloof in muzikale engelen, maar ik zie ze spelen met een stomme strijkstok op een viool van stilte. De mooiste muziek – laten we zeggen Bach – neigt naar de stilte zelf. Ze verstoort haar nooit, brengt haar nooit in beroering. Ze biedt ons simpelweg variaties die voor altijd in ons geheugen gegrift staan.
Alles wat groots is in de wereld, is ritmisch met stilte: de geboorte van de liefde, de neerdaling van genade, het ontwaken van levenskracht, het licht van de dageraad dat door gesloten luiken in de huizen van mensen filtert. En wat te denken van een pagina van Lucretius, Dante of d’Aubigné, de welgeordende stilte van de lay-out en de gedrukte tekst? Dit alles maakt niet meer lawaai dan de zwaartekracht van sterrenstelsels of de dubbele beweging van de aarde om haar as en om de zon… Stilte is verwelkomend, accepterend, een perfect geïntegreerd ritme.
Ik herinner me dat ik op een nacht op een eiland getuige was van een ware opstand van hemels ritme. Het was op Port-Cros, in de Middellandse Zee. Ik had me nooit kunnen voorstellen dat de sterren zich aan zo’n wanorde zouden overgeven. Ze vielen aan, vluchtten, schoten te hulp, hervatten de aanval en verdwenen onder de horizon. Toen, voor onze ogen, werd de hemel geleidelijk aan weer normaal. Hij leek zelfs een beetje beschaamd dat hij zich in één keer aan zoveel extravagantie had overgegeven, aan deze regen van vallende sterren die uren had geduurd en onze Siciliaanse tuinman had doen uitroepen: “De hemel zat vol grote problemen!” Alles was teruggekeerd naar de astronomische orde, en opnieuw, op hun gebruikelijke plaatsen, de witte of blauwachtige sterren in hun jeugd, de gele sterren zoals onze zon in haar volwassenheid, en de oranje, bijna paarse, een teken van verharding en veroudering, zoals onze arme aderen.
We weten niet veel van de sterren, maar we geven ze eindeloos namen. Het is onze manier om vriendschap te winnen, om te veroveren. Alle middelen zijn geoorloofd voor ons, wij die begonnen met het tegelijkertijd lanceren van Stier, Ram en Leeuw in het hart van de dierenriem, zodat ze onwankelbaar zelfvertrouwen zouden tonen. En ook een Schorpioen, want als het nodig is, weten we hoe we venijnig moeten zijn. En een Weegschaal, omdat we boven alles rechtvaardigheid liefhebben!
En we hebben de Uiterst Verre Wezens de mooiste namen gegeven die de menselijke tederheid ooit heeft bedacht: Altair, Antares, Betelgeuse. En het haar van Berenice en het Hart van Karel II. We spreken ook over een familie van sferen… Helaas! We zijn de enigen die vooruitgang boeken. De sterren hebben ons tot nu toe genegeerd. We hebben slechts voorzichtige stappen onder hen gezet.
De relatie tussen Aarde en Zon is altijd al vastgesteld, en het is bekend dat onze planeet vier seizoenen kent, maar de atmosfeer is grillig en wil niets te maken hebben met een te rigide doctrine. “Vandaag regent het, morgen schijnt de zon. Overmorgen verstoor ik het weer. En soms weet ik niet wat ik wil.” Ik heb mijn stemmingen, zoals ze zeggen, ik geef toe aan elke wind en ga alleen van wolken naar een blauwe hemel om vervolgens weer terug te keren naar de wolken.
Maar er is nog een andere hemel dan die van de meteorologie, van waargenomen en berekende sterren. Het is een goede, ouderwetse, landelijke hemel, een hemel die nog steeds trilt van de adem van de Schrift. Hij bevat nog steeds zijn Arabia Felix, vanwaar de kleine karavaan van de Geboorte en de Wijzen vertrekt. Hoeveel lichtjaren is hij van ons verwijderd? Wanneer is hij klaar om op tijd aan te komen? Hij zou wel eens zachtjes kunnen aankomen voordat hij zelfs maar vertrekt.
VENISE
Alors que les autres villes restent stoïquement à leur place de pierre, Venise montre une vertu d’accueil et une intrépidité prodigieuses. Détachant d’elle-même les hautes colonnes de Saint-Georges et du Lion Ailé, elle va à la rencontre du voyageur et le charme par toutes sortes d’exquises avances de l’architecture et de la couleur.
La ville envahit les quais et pousse parfois ses églises jusqu’au beau milieu des places comme s’il s’agissait de simples statues équestres. Venise, altière et humaine, distraite et attentive, est un peu tolle de toutes ses tours, ses pigeons et ses rues profondes ou glissent des carrosses sans roues, plus connus sous le nom de gondoles. Elle sait, comme les poètes, l’art de réconcilier les contraires; source peut-être de sa beauté, de sa rêverie, de son équilibre inépuisables. Bien qu’elle se soit trouvée depuis longtemps, Venise se cherche et se cherchera toujours comme l’eau qui la caresse aveuglément. Quand elle se trouve, c’est pour se perdre encore dans les merveilles de son labyrinthe de couleurs et de reflets, dans la nostalgie de ses vaisseaux à l’ancre et de ses barques faussement a l’abandon!
Jules Supervielle
VENETIË
Terwijl andere steden stoïcijns in hun stenen fundamenten blijven staan, toont Venetië een buitengewone gastvrijheid en durf. Los van de torenhoge zuilen van Sint-Joris en de Gevleugelde Leeuw, reikt de stad de reiziger tegemoet en betovert hen met allerlei prachtige architectonische en kleurrijke details.
De stad strekt zich uit over de kades en soms staan haar kerken midden op de pleinen, alsof het slechts ruiterstandbeelden zijn. Venetië, trots maar menselijk, afgeleid maar attent, is een beetje als een paddenstoel met al zijn torens, duiven en diepe straten waar gondels voorbijglijden. Net als dichters beheerst de stad de kunst van het verzoenen van tegenstellingen; misschien wel de bron van haar onuitputtelijke schoonheid, haar mijmering, haar evenwicht. Hoewel Venetië zichzelf al lang heeft gevonden, is ze nog steeds op zoek naar zichzelf en zal ze dat altijd blijven doen, zoals het water dat haar blindelings streelt. Wanneer het zichzelf eenmaal gevonden heeft, verliest het zich vervolgens weer in de wonderen van zijn labyrint van kleuren en weerspiegelingen, in de nostalgie van zijn voor anker liggende schepen en zijn schijnbaar verlaten boten!
LES PASSANTS
Les passants font partie d’un cercle largement ouvert. Nul besoin pour y entrer de parrains ni même d’une simple carte d’identité. On y reçoit les Français et les étrangers, les civils et les militaires, les grands et les petits — et tous les intermédiaires.
Pour être un vrai passant on n’a même pas besoin de passer. On peut rester longtemps sur place, pétrifié par les nouvelles d’un marchand de journaux. Tous ces liseurs de plein air sont un Etat dans l’Etat des passants, un Etat furtif et presque insaisissable. Ils font partie d’une vaste association sans hiérarchie, des gens qui ne se connaissent même pas entre eux: les voleurs de nouvelles fraîches. En général, il n’y a pas eu chez eux préméditation. Ils étaient sortis, sans songer à mal, et tout d’un coup devant un journal étalé, ils n’ont pas pu résister à la tentation de gros titres. Kleptomanes? Oui, mais de l’œil seulement et on ne vous mène pas au poste pour un regard ravisseur. Somme toute, leur cas n’est pas grave. Mais voilà que des photographes d’un grand quotidien ont pris des cliches pour leur journal! Le fugace est devenu certain, l’innocent, coupable.
Ces insouciants seront ainsi changés tout d’un coup en personnages suspects avec tous les éléments d’un dossier psychique sur leur visage désemparé de flagrant dellt. L’objectif les aura trahis à des milliers d’exemplaires qui n’attendent qu’un numéro d’ordre pour entrer dans les dossiers de la police. Et c’est le moment de se demander: a-t-on le droit de photographier des innocents, des présumés innocents ou des gens dont la culpabilité est si mince qu’elle fond au petit soleil de notre conscience.
Est-il juste que cette ouvrière qui s’est arrêtée un instant au sortir de l’atelier pour prendre furtivement des nouvelles du monde, et ce prêtre, et cet étranger et ces provinciaux et ces Parisiens qui n’ont pas voulu sortir ving. francs de leur poche légère, est-il juste qu’ils soient ainsı signalés, sans le moindre dédommagement à l’attention probablement malveillante des lecteurs par centaines de mille. Ne vous étonnez pas si bientôt, demain peut-être, le plus terne, le plus banal des passants ne sortira plus de chez lu sans une pancarte autour du cou portant les mots tous droits réservés à cause de son visage qui, tout compte fait, est son plus sûr capital et ne doit en rien être comparé avec un article d’exportation, même involontaire!
Jules Supervielle
VOORBIJGANGERS
Voorbijgangers behoren tot een wijd open kring. Geen sponsors of zelfs een simpele identiteitskaart zijn nodig om binnen te komen. Fransen en buitenlanders, burgers en militairen, machtigen en machtelozen – en iedereen daartussenin – zijn welkom.
Om een echte voorbijganger te zijn, hoef je niet eens voorbij te lopen. Je kunt er lang blijven hangen, gefascineerd door het nieuws van een kiosk. Al deze lezers in de openlucht vormen een staat binnen een staat van voorbijgangers, een heimelijke en bijna ongrijpbare staat. Ze behoren tot een grote, niet-hiërarchische gemeenschap, mensen die elkaar niet eens kennen: de dieven van vers nieuws. Over het algemeen was er geen sprake van voorbedachten rade. Ze waren naar buiten gegaan, zonder kwade bedoelingen, en plotseling, geconfronteerd met een uitgespreide krant, konden ze de verleiding van de krantenkoppen niet weerstaan. Kleptomanen? Jazeker, maar alleen met het oog, en je wordt niet meegenomen naar het bureau voor een vluchtige blik. Al met al is hun geval niet ernstig. Maar toen maakten fotografen van een grote dagblad foto’s voor hun krant! Het vluchtige werd zeker, het onschuldige schuldig. Deze zorgeloze mensen werden zo in één klap verdacht, hun gezichten getekend door een psychisch geval, een overduidelijke uiting van schuld. De camera verraadde hen aan duizenden mensen, die allemaal wachtten op een serienummer om in de politiedossiers te worden opgenomen. En dit is het moment om ons af te vragen: hebben we het recht om onschuldige mensen te fotograferen, mensen die onschuldig worden geacht, of mensen wier schuld zo gering is dat die wegsmelt in het zonlicht van ons geweten? Is het terecht dat deze fabrieksarbeidster, die even stopte toen ze de werkplaats verliet om stiekem het wereldnieuws te volgen, en deze priester, en deze buitenlander, en deze provinciale en Parijzenaars die weigerden twintig francs uit hun schamele zakken te geven, is het terecht dat zij zo worden uitgekozen, zonder enige vorm van compensatie, voor de waarschijnlijk kwaadwillige aandacht van honderdduizenden lezers? Wees niet verbaasd als binnenkort, misschien wel morgen, zelfs de meest onopvallende, de meest gewone voorbijganger zijn huis niet meer verlaat zonder een bordje om zijn nek met de tekst “Alle rechten voorbehouden”, want zijn gezicht is immers zijn meest waardevolle bezit en mag in geen geval vergeleken worden met een exportproduct, zelfs niet een onbedoeld exportproduct!
LES PLEINS POUVOIRS
DE SHÉHÉRAZADE
Ce tapis ou vous venez de poser le pied et dont vous admirez les arabesques, prenez garde il est volant et la fenêtre est ouverte’, cette bouteille toute pareille aux autres bouteilles de ce monde si vous la débouchez il s’en échappe un géant dans la force de l’âge et de la stature, ce coursier connu pour sa loyauté et sur lequel vous aimeriez à faire votre promenade matinale sur cette belle plage, mais c’est un cheval marin qui va vous entraîner dans l’océan et ses perfidies, ce mendiant incontestable, regardez-le de plus près, c’est un Sultan qui a juré de passer quelques heures dans la pouillerie, ce bœuf, non seulement il a l’usage de la parole mais c’est un avocat’ connu et brillant et qui a eu des malheurs encore visibles, cette île sur quoi vous vous apprêtiez à construire votre hutte au sortir d’un naufrage, mais elle bouge, mais elle est vivante, c’est une île-poisson qui vous inonde tout d’un coup de l’huile d’une très véridique baleine? Ouvrez-vous Les Mille et Une Nuits, vous n’êtes plus sûr de rien sinon de vos joies de lecteur qui, de page en page, s’échelonnent et se fortifient.
Rien de commun avec le surréalisme littéraire. Ici rien n’est gratuit. Tout ce qui arrive est précis et motivé par le besoin confus que nous en avions. Ici tout est rêvé mais lumineux et nous ne sortons pas de l’émerveillement dans cet Orient de légende où chaque horizon connaît le vertige des mirages, dans cette aurore du monde et de la fable où les choses de la terre encore mouillées, encore tendres de l’originelle rosée créatrice se transforment continuellement.
S’il est une saison d’où chaque livre semble émaner, Les Mille et Une Nuits nous viennent directement du printemps. Tout y est bourgeons, promesses qui tiennent leurs promesses, tendre feuillage qui tient très fort aux branches, fruits innombrables sous un soleil loueur mais toujours efficace, ici tout est printemps et désir de printemps, verdure première en proie à sa propre contagion et qui de branche en branche, d’espoir en espoir, d’année en année s’en vient insensiblement jusqu’à nous dans sa fraîcheur et son intrépidité originelles.
Sans doute, est-ce Allah lui-même qui inspire cette jeunesse infinie mais comme il ne peut pas tout faire par lui-même — il lui faudrait plus de mains et de bras que n’en ont les dieux de l’Inde – c’est une jeune princesse qui gouverne ces contes de sa voix exquise et de toutes le délices de son imagination.
Entre l’édit de Shariar et les belles filles de Bagdad condamnées à mourir les unes après les autres, Shéhérazade se dresse toute seule sans autre bouclier que le tissu magique de ses contes. Oui, ces récits surnaturels ont une utilité poignante puisque chaque nuit ils sauvent une vie humaine. C’est là, il est vrai, le moindre souci de Shariar, le tyran à l’écoute. Ce qui l’intéresse, lui, c’est la suite de l’histoire… Mais Shéhérazade a su le mettre dans un tel appétit de merveilles qu’il en est devenu insatiable. C’est que tout miracle a son miel’ et son sel, le miel qui nous comble, le sel qui nous donne la soif d’un nouveau miracle, d’encore un petit miracle, s’il vous plaît.
Ma sœur, si vous ne dormez pas… Mais Sheherazade ne dort jamais la nuit, elle repasse dans sa belle tête lucide? la féerie de sa mémoire. Elle n’oublie pas qu’au moindre lapsus, à la plus petite défaillance de l’âme et de la pensée, le dragon du petit jour s’élancera sur elle, lui qui attend derrière la porte. Non, elle ne dormait pas et le plus grand prodige de Shéhérazade est peut-être qu’elle est encore bien réveillée de nos jours, elle et tous ses récits qui brillent, les yeux grands ouverts. Et je suis d’autant plus heureux de leur rendre ce tardif hommage que, trop longtemps hanté par mon propre rêve et par ma conception de la fable, je n’avais accordé qu’une distraite attention aux plus beaux contes du monde. C’est le passage du réel au surnaturel qui m’intéressait ainsi et non pas le coup de baguette magique qui se joue de nos possibilités matérielles. Que Shéhérazade me pardonne. Dictés par son génie, tous les moyens sont bons quand il s’agit de sauver une vie humaine. Shariar avait soif de miracles encore plu que de sang. Ce despote aimait qu’on lui racontât les plus despotiques des contes, ceux cul vous imposent leurs émerveillements successits sans vous laisser le temps de souffler!
Jules Supervielle
DE VOLLE KRACHTEN VAN SCHEHERAZADE
Dit tapijt waar je net op bent gestapt, waarvan je de arabesken bewondert – pas op, het vliegt en het raam staat open! Deze fles, net als alle andere flessen in deze wereld – als je hem ontkurkt, ontsnapt er een reus in de bloei van zijn leven en gestalte. Dit ros, bekend om zijn trouw, waarop je zo graag je ochtendritje langs dit prachtige strand zou maken, maar het is een zeepaard dat je de oceaan en zijn verraderlijkheid in zal sleuren. Deze onmiskenbare bedelaar – kijk hem eens goed aan, het is een sultan die gezworen heeft een paar uur op het toilet door te brengen. Deze os – hij kan niet alleen spreken, maar is ook een befaamd en briljant advocaat, wiens tegenslagen nog steeds zichtbaar zijn. Dit eiland waarop je na een schipbreuk je hut wilde bouwen – maar het beweegt, het leeft. Het is een viseiland dat je overspoelt! Met een plotselinge uitbarsting van olie uit een echte walvis. Open je voor Duizend-en-een-nacht, en je zult ongetwijfeld genieten van het leesplezier, dat zich pagina na pagina ontvouwt en intenser wordt.
Niets gemeen met literair surrealisme. Niets is hier gratuit. Alles wat er gebeurt, is precies en ingegeven door de vage behoefte die we eraan voelden. Alles is hier gedroomd en toch stralend, en we verlaten nooit dit wonderlijke rijk in dit legendarische Oosten, waar elke horizon de duizelingwekkende aanblik van luchtspiegelingen ervaart, in deze dageraad van de wereld en van de fabel, waar aardse dingen, nog vochtig, nog teer met de oorspronkelijke creatieve dauw, voortdurend worden getransformeerd.
Als er een seizoen is waaruit elk boek lijkt voort te komen, dan komt Duizend-en-een-nacht rechtstreeks uit de lente. Alles hier is knoppen, beloftes worden nagekomen, tere bladeren klampen zich stevig vast aan de takken, talloze vruchten onder een prijzende maar altijd aanwezige zon; Hier is alles lente en het verlangen naar de lente, oergroen dat door zijn eigen aanstekelijkheid wordt verteerd, dat ons, van tak tot tak, van hoop tot hoop, jaar na jaar onmerkbaar bereikt in zijn oorspronkelijke frisheid en stoutmoedigheid.
Ongetwijfeld is het Allah zelf die deze grenzeloze jeugd inspireert, maar aangezien hij niet alles zelf kan doen – hij zou meer handen en armen nodig hebben dan de goden van India bezitten – is het een jonge prinses die deze verhalen regeert met haar prachtige stem en alle geneugten van haar verbeelding.
Tussen Shariars edict en de mooie meisjes van Bagdad die de een na de ander ter dood veroordeeld zijn, staat Scheherazade alleen, met geen ander schild dan het magische weefsel van haar verhalen. Ja, deze bovennatuurlijke verhalen hebben een aangrijpend doel, want elke nacht redden ze een mensenleven.
Dat is, inderdaad, het minste van Shariars zorgen, de luisterende tiran. Wat hem interesseert is het vervolg van het verhaal… Maar Scheherazade heeft in hem zo’n honger naar wonderen gewekt dat hij onverzadigbaar is geworden. Want elk wonder heeft zijn honing en zijn zout, de honing die ons verzadigt, het zout dat ons dorst geeft naar een nieuw wonder, naar nog één klein wonder, alsjeblieft.
Mijn zus, als je niet slaapt… Maar Scheherazade slaapt nooit ’s nachts; ze herbeleeft in haar prachtige, heldere geest de betovering van haar herinnering. Ze vergeet niet dat bij de geringste misstap, bij de kleinste onachtzaamheid van ziel en gedachte, de draak van de dageraad op haar zal springen, hij die achter de deur wacht. Nee, ze sliep niet, en misschien is Scheherazades grootste wonder wel dat ze vandaag nog steeds springlevend is, zij en al haar verhalen helder schijnend, haar ogen wijd open. En ik ben des te blijer om hen dit late eerbetoon te brengen, omdat ik, te lang achtervolgd door mijn eigen droom en mijn eigen opvatting van het sprookje, slechts vluchtige aandacht had besteed aan de mooiste verhalen ter wereld. Het was de overgang van het reële naar het bovennatuurlijke die mij interesseerde, niet de zwaai van een toverstaf die met onze materiële mogelijkheden speelt. Moge Scheherazade mij vergeven. Gedicteerd door haar genie, zijn alle middelen gerechtvaardigd als het gaat om het redden van een mensenleven. Shariar dorstte nog meer naar wonderen dan naar bloed. Deze tiran hield ervan om de meest tirannieke verhalen te horen, verhalen die je de ene na de andere wonderdaad voorschotelen zonder je een moment adem te gunnen!
PAYSAGES
Géants, voici des paysages pour vous. De la terre trop morcelée, vous avez préféré disparaître?. Avancez sans crainte maintenant. On a fixé pour vous ces demeures infinies. Prenez place, vous ne serez pas gênés aux entournures, vous ne vous heurterez pas le front à quelque porte basse. Ce n’est pas ici le pays des caves ni des taudis.
Mais quelle est cette fuite éperdue? Ce remue-ménage à ras de terre? Ce sont les nains qui s’enfuient de toute la vitesse de leurs jambettes. Leurs étroits poumons étouffent dans cette immensité. Ces petits messieurs pourraient bien y laisser leur peau. Il est pour eux d’autres paysages enfoncés, intimes, encadrés de monticules mais ce n’est pas le moment d’en parler.
L’immensité, du moins celle qui existe en dehors de tout ce que nous pouvons mettre dans un paysage est un souvenir du temps où la Terre était encore à peine habituée aux hommes et bien plus planétaire que de nos jours, dans sa nostalgie de mondes beaucoup plus vastes dont elle s’était séparée depuis peu.
Une goutte d’eau, un grain de sable, un rien d’air, une étincelle, un atome, multipliez-les à l’infini et voila nos plus grandes sensations d’espace: l’océan, le désert et les étoiles.
Dans les villes, presque tous les hommes sont penchés sut la petitesse comme si tout leur travail consistait à faire passer un fil trop gros dans des trous d’aiguille.
L’immensité est l’affaire du plein air et de l’âme. Le corps, lui, ne demande pas tant d’espace. Il connaît ses limites, toute cette grandeur d’un seul coup lui donne le vertige. Mais pour l’âme, il en va autrement. Elle n’a rien à craindre, son échelle est extensible à l’infini?. Et parfois elle élit domicile entre la terre et le ciel, au pays des nuages.
Les nuages, C’est du ciel qui pense à la terre et, comme elle, voudrait devenir consistant. Toujours insatisfait de sa forme il ne vit que dans l’avenir’. Rêvant sans cesse de mieux faire il se recommence de fond en comble. C’est le prince du doute et des métamorphoses : tout lui est possible mais seulement dans le domaine nuageux. Il aime et jalouse la terre mais d’un amour sans espérance. Et tout ce qu’il peut faire c’est de la pluie, légère ou bruyante, pour se rappeler au bon souvenir de la planète.
Les nuages, si hésitants et incertains soient-ils, sont tout de même les artisans de la grandeur du ciel. Ce peu de vapeur donne du recul aux étoiles. Plus téméraires qu’ils n’en ont l’air, ils savent remettre à sa place le Soleil qui ne luit qu’avec leur consentement.
Comme les nuages, la mer cherche encore sa formule. Aurait-elle honte de son étendue, elle qui se divise en vagues innombrables à force de blessures, d’écume et de mortifications. Et c’est peut-être quand elle se ramasse dans son immobilité que sa grandeur est la plus profonde.
Les montagnes, c’est de la grandeur qui a conscience de soi-même. Elles connaissent fort bien leur altitude exacte et ont un sens parfait de la hiérarchie. Mais nous leur préférons les paysages qui ne tirent pas leurs effets des contrastes et dont l’immensité se révèle, quand on s’y attend le moins, par quelque effet de lumière ou la soudaine importance du point où nous venons de mettre le pied. Le paysage prend ainsi la valeur d’une apparition et nous plaira d’autant plus que nous penserons avoir collabore à son étendue, être les seuls à connaître sa véritable mesure. Son immensité s’approche de nous et nous murmure son secret à l’oreille.
Jules Supervielle
LANDSCHAPPEN
Reuzen, hier zijn landschappen voor jullie. Van het land dat te gefragmenteerd was, wilde je liever verdwijnen? Ga nu vooruit zonder angst. Deze oneindige verblijfplaatsen zijn voor je vastgelegd. Ga zitten, u zult niet gehinderd worden, u zult uw voorhoofd niet tegen een lage deur stoten. Dit is niet het land van kelders of sloppenwijken.
Maar wat is deze wanhopige vlucht? Deze commotie op de begane grond? Het zijn de dwergen die wegrennen met de snelheid van hun benen. Hun smalle longen stikken in deze onmetelijkheid. Deze kleine heren zouden daar wel eens hun vel kunnen verliezen. Voor hen zijn er andere verzonken, intieme landschappen, omlijst door heuvels, maar dit is niet de tijd om erover te praten.
De onmetelijkheid, althans datgene wat bestaat buiten alles wat we in een landschap kunnen plaatsen, is een herinnering aan de tijd dat de aarde nog nauwelijks gewend was aan de mens en veel planetairder was dan vandaag de dag, in haar heimwee naar veel grotere werelden waarvan ze onlangs uit elkaar waren gegaan.
Een druppel water, een zandkorrel, een luchtje, een vonk, een atoom, vermenigvuldig ze oneindig en hier zijn onze grootste sensaties van de ruimte: de oceaan, de woestijn en de sterren.
In de steden zijn bijna alle mannen geneigd tot kleinheid, alsof al hun werk bestaat uit het door naaldgaten halen van een te grote draad.
Onmetelijkheid is een zaak van het buitenleven en van de ziel. Het lichaam heeft niet zoveel ruimte nodig. Het kent zijn grenzen, al deze grootsheid maakt het meteen duizelig. Maar voor de ziel is het anders. Ze heeft niets te vrezen, haar schaal is oneindig uitbreidbaar. En soms neemt ze haar intrek tussen de aarde en de lucht, in het land van de wolken.
De wolken komen uit de lucht die aan de aarde denkt en net als deze consistent wil worden. Altijd ontevreden over zijn vorm leeft hij alleen maar in de toekomst. Hij droomt er voortdurend van om het beter te doen en begint opnieuw vanaf de grond. Hij is de prins van twijfel en metamorfose: alles is voor hem mogelijk, maar alleen in het bewolkte domein. Hij houdt van en is jaloers op de aarde, maar met een liefde zonder hoop. En het enige wat het kan doen is regen, licht of luid, om ons te herinneren aan de goede herinneringen aan de planeet.
De wolken, hoe aarzelend en onzeker ze ook zijn, zijn nog steeds de architecten van de grootsheid van de lucht. Deze kleine damp geeft perspectief aan de sterren. Roekelozer dan ze lijken, weten ze hoe ze de zon op zijn plaats moeten zetten, die alleen schijnt met hun toestemming.
Net als de wolken is de zee nog steeds op zoek naar zijn formule. Zou zij zich schamen voor haar omvang, zij die zichzelf in ontelbare golven verdeelt door middel van wonden, schuim en verstervingen? En het is misschien wel wanneer ze zichzelf verzamelt in haar onbeweeglijkheid dat haar grootsheid het meest diepgaand is.
Bergen vertegenwoordigen een grootsheid die zich bewust is van zichzelf. Ze kennen hun exacte hoogte zeer goed en hebben een perfect gevoel voor hiërarchie. Maar we geven de voorkeur aan landschappen die hun effect niet ontlenen aan contrasten en waarvan de onmetelijkheid wordt onthuld, wanneer we het het minst verwachten, door een effect van licht of door de plotselinge belangrijkheid van het punt waar we zojuist voet aan de grond hebben gezet. Het landschap krijgt zo de waarde van een verschijning en zal ons des te meer bekoren omdat we geloven dat we hebben bijgedragen aan de uitgestrektheid ervan, dat alleen wij de ware omvang ervan kennen. De immense omvang komt dichterbij en fluistert zijn geheim in ons oor.
CHERCHER SA PENSÉE
Il m’arrive souvent de me dire que le poète est celui qui cherche sa pensée et redoute de la trouver. La trouve-t-il qu’il pourrait bien cesser d’être un poète pour devenir un logicien, un prosateur, quelqu’un qui use d’abstractions pour s’exprimer.
C’est dans une image, a l’avant-garde de lui-même que le poète éprouve le besoin de fixer son esprit toujours en mouvement. Elle lui sert de relais jusqu’a ce que s’élève dans sa nuit personnelle une autre image qui se précise peu à peu. Ainsi se forme la chaîne de tout le poème.
L’image a pour le poète une autorité que n’a pas l’abstraction. Elle le rassure d’autant plus dans ses naturelles ténèbres qu’elle est une preuve d’existence et même d’invention. Par sa présence muette et inébranlable, elle affirme même son contraire et satisfait pleinement le poète, lui qui ne prétend rien démontrer mais tient simple- ment à se situer, à se révéler.
Alors que la pensée abstraite vieillit ou se dissipe, voyez comme les images des poètes sont restées jeunes et inépuisables. À l’abri des menaces de l’abstraction, elles se sont barricadées dans l’éternelle fraîcheur de l’évidence. Ces images peuvent fort bien avoir pour origine une pauvre banalité décrassée de sa gangue millénaire et devenue la proie d’une jeunesse toute neuve et d’autant plus convaincante qu’elle ne tend à prouver que sa présence.
Je vis à contretemps. Un événement se produit-il, je me contente de l’enregistrer sèchement, machinalement. Je remets a plus tard le soin d’en prendre pleinement conscience, de le vivre poétiquement. Je n’ai pas seulement l’esprit de l’escalier mais aussi les joies, les douleurs, les triomphes, les remords, toutes les vicissitudes de l’escalier. C’est là que je tiens salon, cuisine et chambre à songes. Et c’est souvent bien longtemps après qu’un événement s’est produit que j’entends craquer les marches de mon escalier confidentiel, mon escalier à poèmes.
Le poète vit dans une grande forêt où le coucou sonne des heures insensées. Voici 3 heures et, après une pause de quelques secondes à peine, voilà o heures qui sonnent et 21 heures. Et l’on revient à 2 heures en passant par 14 et › heures. Comment ne serait-on pas dans l’anxiété quand le temps se désagrège ainsi devant nous. Ecrire, c’est mettre un peu d’ordre dans tout cela. Claudel disait que l’étais toujours là où l’on ne m’attendait pas. Le moyen de faire autrement quand on n’a renoncé à aucun de ses âges. Dans mes écrits j’ai successivement ou tout ensemble quinze, vingt, trente ans et ainsi de suite jusqu’à soixante-treize. Je suis encore impubère en même temps que père et grand-père de nombreux enfants. Si mon visage dit mon dernier âge, le regard. lui, a tous mes âges à la fois. C’est le regard de l’âme, celui qui traverse le temps sans en être visiblement affecté. L’enfant joue souvent des tours à l’homme chez moi, lui mène la vie dure et, sûr de l’impunité, lui ferait des crocs-en-jambe si l’homme, conciliant, ne souriait à ses folles.
Le poète fait de la solitude et du mystère même avec les visages les plus aimés, les plus quotidiens. S’il n’y prenait garde, il s’isolerait dans un monde personnel pour en être le monarque absolu. Et pourtant, cette solitude l’épouvante. Mais il lui faut inventer un univers à sa guise, à sa mesure. Tout ce qui lui paraît digne d’attention est attiré par son magnétisme intérieur et disparaît en lui: égoïsme d’autant plus cruel qu’il est involontaire et prive le poète des plus belles joies du monde extérieur pour des créations qui trop souvent le laissent insatisfait.
Le mystère poétique l’attire plus que la vie, sans trans- position, de chaque jour. C’est grâce à la fascination de l’inconnu que le poète, même quand il se trouve devant son meilleur ami, se dit parfois : « Comme une lettre de toi me ferait plaisir, même en ce moment où tu es en face de moi. A être là, tu perds de ton mystère alors que tes lettres je les garde longtemps sans les ouvrir pour faire durer leur imprévu et leurs possibilités. » C’est peut-être aussi que je ne puis jamais renoncer complètement à ma solitude congenitale et que j’aspire à rêver tous les instants de ma vie, à leur donner un corps fabuleux de sirène grâce à quoi je puis accueillir le miracle de la poésie encore amorphe, et toujours menaçant, tant qu’on ne lui a pas donné l’hospitalité du poème.
Jules Supervielle
OP ZOEK NAAR JE GEDACHTE
Ik denk vaak dat de dichter degene is die naar zijn gedachte zoekt en bang is die te vinden. Als hij die vindt, zou hij wel eens kunnen ophouden een dichter te zijn en een logicus worden, een prozaschrijver, iemand die abstracties gebruikt om zich uit te drukken.
Het is in een beeld, in de voorhoede van zijn eigen wezen, dat de dichter de behoefte voelt om zijn voortdurend bewegende geest vast te leggen. Het dient als een schakel totdat een ander beeld oprijst in zijn persoonlijke duisternis en geleidelijk vorm krijgt. Zo wordt de keten van het hele gedicht gevormd.
Voor de dichter heeft het beeld een autoriteit die abstractie mist. Het stelt hem des te meer gerust in zijn natuurlijke duisternis, omdat het een bewijs is van bestaan en zelfs van uitvinding. Door zijn stille en onwankelbare aanwezigheid bevestigt het zelfs zijn tegendeel en bevredigt het de dichter volledig, die niets pretendeert aan te tonen, maar zich eenvoudigweg wil positioneren, zichzelf wil openbaren.
Terwijl abstract denken veroudert of vervaagt, zie hoe de beelden van de dichters jong en onuitputtelijk zijn gebleven. Beschermd tegen de dreiging van abstractie, hebben ze zich verschanst in de eeuwige frisheid van vanzelfsprekendheid. Deze beelden zouden heel goed kunnen voortkomen uit een nederige banaliteit, ontdaan van haar eeuwenoude korst en getransformeerd tot de prooi van een gloednieuwe jeugd, des te overtuigender door haar loutere poging om haar aanwezigheid te bewijzen.
Ik leef niet in de pas met de tijd. Als er iets gebeurt, registreer ik het slechts droog, mechanisch. Ik stel de taak uit om het volledig bewust te ervaren, om het poëtisch te beleven. Ik bezit niet alleen de wijsheid van de trap, maar ook haar vreugden, verdriet, triomfen, spijt – al haar wisselvalligheden. Daar houd ik mijn hof, mijn keuken en mijn droomkamer. En vaak hoor ik pas lang na een gebeurtenis het gekraak van de treden van mijn eigen trap, mijn trap van gedichten.
De dichter woont in een uitgestrekt bos waar de koekoek de waanzinnige uren aankondigt. Hier is het 3 uur, en na een pauze van amper een paar seconden slaat de klok 0 uur en is het 9 uur. En we keren terug naar 2 uur, via 2 uur ’s middags en 8 uur ’s avonds. Hoe kun je niet angstig worden als de tijd zo voor je ogen uiteenvalt? Schrijven is een manier om enige orde in dit alles te scheppen. Claudel zei dat ik altijd was waar ik het minst verwacht werd. De manier om dingen anders te doen als je geen van je leeftijden hebt afgezworen. In mijn geschriften ben ik achtereenvolgens of tegelijkertijd vijftien, twintig, dertig jaar oud, enzovoort tot 73. Ik ben nog steeds prepuber, terwijl ik tegelijkertijd vader en grootvader ben van vele kinderen. Als mijn gezicht mijn laatste leeftijd verraadt, omvat mijn blik daarentegen al mijn leeftijden tegelijk. Het is de blik van de ziel, de blik die de tijd doorkruist zonder er zichtbaar door beïnvloed te worden. Het kind in mij haalt vaak grappen uit met de man, maakt zijn leven moeilijk en, ervan overtuigd dat hij ongestraft kan blijven, zou hem laten struikelen als de man, verzoenend, niet naar zijn wilde streken zou glimlachen.
De dichter creëert eenzaamheid en mysterie, zelfs met de meest geliefde, de meest alledaagse gezichten. Als hij niet oppast, zou hij zich isoleren in een persoonlijke wereld om daar de absolute heerser te worden. En toch beangstigt deze eenzaamheid hem. Maar hij moet een universum naar zijn eigen smaak, naar zijn eigen maatstaven, verzinnen. Alles wat zijn aandacht waard lijkt, wordt aangetrokken door zijn innerlijke magnetisme en verdwijnt in hem: een egoïsme dat des te wreder is omdat het onvrijwillig is, dat de dichter de mooiste vreugden van de buitenwereld ontneemt voor creaties die hem maar al te vaak onbevredigd achterlaten.
Het poëtische mysterie trekt hem meer aan dan het onveranderde, alledaagse leven. Het is dankzij de fascinatie voor het onbekende dat de dichter, zelfs wanneer hij oog in oog staat met zijn beste vriend, soms tegen zichzelf zegt: “Wat zou een brief van jou me toch blij maken, zelfs nu je voor me staat. Hier verlies je iets van je mysterie, terwijl ik jouw brieven lang bewaar zonder ze te openen, om hun onverwachtheid en hun mogelijkheden te verlengen.” “Misschien komt het ook doordat ik mijn aangeboren eenzaamheid nooit helemaal kan opgeven en ernaar streef elk moment van mijn leven te dromen, om ze een fabelachtig zeemeerminnenlichaam te geven waarmee ik het wonder van de poëzie kan verwelkomen, nog steeds amorf en altijd dreigend, zolang het de gastvrijheid van het gedicht nog niet heeft genoten.”
Supervielle, J., Œuvres poétiques complètes, Paris 1996 (Gallimard)
pag. 641-654
De Nederlandse vertalingen zijn slechts provisorisch (met Google translate) en kunnen veel beter (JH)
mystiek & filosofie 