Mikis Theodorakis – liederen
MAUTHAUSEN LIEDEREN
HOOGLIED
O, mijn liefde is zoeter dan honing is,
Zoals een bloem het zonlicht het liefste is.
Zo lief is hij mij, die mijn koning is.
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.
O meisjes van Auschwitz, oh meisjes van Dachau,
Vertel me toch waar m’n liefste is,
Vertel me toch, waar m’n liefste is,
Vertel me toch, waar hij is.
Ik heb hem lief.
We hebben hem vandaag voorbij zien komen.
Van waar hij kwam kan hij nog dromen
Maar niemand weet waarheen hij gaan zal.
O, mijn liefde die alles verwarmen kan.
Zoals zijn hoofd rust in mijn linkerhand.
Zoals zijn rechter mij omarmen kan.
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.
O meisjes van Mauthausen, oh meisjes van Belsen,
Vertel me toch waar m’n liefste is,
Vertel me toch, waar m’n liefste is,
Vertel me toch, waar hij is.
Ik heb hem lief.
We hebben hem een gele ster zien dragen.
Hij kreeg hier geen antwoord op zijn vragen.
En nooit zal hij hier een antwoord krijgen.
O, mijn liefde die alles verwarmen kan.
Zoals zijn hoofd rust in mijn linkerhand.
Zoals zijn rechter mij omarmen kan.
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.
Javocos Kambanelis
Vertaling Lennart Nijgh
Song Of Songs (English)
Beyond the bleak and frozen square,
above the yellow linen star,
no heart will ever beat again
because the beautiful have lost
their way to paradise.
All the whys have lost their reason,
Braves the will to flight.
If there is a God in heaven,
where was he, sleeping?
Oh, children of Auschwitz,
oh, children of Dachau,
oh, come tell me what became of love,
oh, come tell me what became of love,
oh, come tell me what became of love.
They journey past the land of no returning
where no one could imagine or endure
and there, love begged of God
to sleep no more.
Above the tortured, blackened valleys,
beyond the northern crimson sea,
no bird could ever sing again
because the bitter moon has wept away
the summer sun.
You can rake away the ashes,
but the deed is done.
If there is a God in heaven,
where was he, sleeping?
Oh, children of Mauthausen,
oh, children of Belsen,
oh, come tell me what became of love,
oh, come tell me what became of love
If there is a God in heaven,
where was he, sleeping?
Mikis Theodorakis – liederen
ANTONIS
Er voert een stenen trap omlaag
Omlaag tussen stenen en doden.
De Wiener Graben wordt het graf
Van Partizanen en Joden.
Ze dragen de stenen op hun rug
De stenen waaraan ze bezwijken.
Uit deze hel keert niemand terug,
De levenden zijn hier al lijken.
Hier hoorde Antonis toen een stem
Waarop niemand antwoord kon geven.
O kameraad, oh kameraad,
Help mij hieruit ik wil leven.
Maar hier in de diepte van de mijn
Mag niemand om menselijkheid vragen.
Want medelijden wordt hier pijn,
Zwaarder dan steen om te dragen.
De Jood is gevallen in de mijn
en lag waar zovelen reeds lagen.
Antonis heeft zijn stem gehoord
En het dubbel gewicht toen gedragen.
Antonis is mijn naam ik draag
De last van degenen die vallen
Als je een man bent, kom omlaag
En draag deze last met ons allen
Javocos Kambanelis
Vertaling Lennart Nijgh
The stripling is in sorrow
The stripling is in sorrow
and I look upon his eyes.
And I look at him and say nothing,
tonight, tonight that he’s in sorrow.
At week, he goes with no job.
And it’s snowing and blowing outside.
With no cigarette and no job,
tonight, tonight he’s ripping my heart off.
The stripling is in sorrow,
but when he’s looking at the sky,
his eyes are two birds.
Tonight, tonight my tear flows.
Manos Eleftheriou
The boy is heartbroken
The boy is heartbroken
and so I look him on his eyes
and I look him and I render silent.
Tonight, tonight while he’s sad.
He passes on the week unemployed
and it’s snowing and blowing outside.
With no cigarette and no job,
tonight, tonight he’s ripping my heart off.
The boy is heartbroken,
but when he’s looking at the sky,
his eyes are two birds.
Tonight, tonight my tear flows.
Mikis Theodorakis – liederen
DE VLUCHTELING
O, vluchten wil ik nu naar huis
geen prikkeldraad houdt mij nog op
Vlieg, hart van mij, want ik ben vrij
Want over land en over zee wil ik naar huis,
Want over land en over zee wil ik naar huis.
Geef mij toch brood want het is ver.
En ver zal ik nog moeten gaan.
Over het strand, bergen en land
Zo vlucht ik verder, want ik wil zo graag naar huis
Zo vlucht ik verder, want ik wil zo graag naar huis.
O Christen mensen, hoort mij aan.
Gelooft, ik ben geen moordenaar.
Weest niet beducht, ik ben gevlucht
Omdat, omdat ik nimmer mensen doden kon,
Omdat, omdat ik nimmer mensen doden kon.
Altijd wordt op hem gejaagd.
Altijd vindt hij schrik en vrees.
Waar hij ook gaat, overal haat.
O mensen, hoedt u voor de man, hij is gevlucht.
O mensen, hoedt u voor de man, hij is ontvlucht.
O, nooit was iemand zo alleen.
Alleen in het land van Bertolt Brecht.
Hij geeft het op, hem wacht de strop.
Ook nu, ook nu heeft de SS het laatste woord.
Ook nu, ook nu heeft de SS het laatste woord.
Javocos Kambanelis
Vertaling Lennart Nijgh
Αλέξανδρε ( Όταν χτυπήσεις δυο φορές )
Παιδιά σηκωθείτε να βγούμε στους δρόμους
γυναίκες και άνδρες με όπλα στους ώμους
στο τίμιο λάβαρο πάντα πιστοί
στη σάλπιγγα πλάι που μας προσκαλεί
Όταν χτυπήσεις δυο φορές
ύστερα τρεις και πάλι δυο
Αλέξανδρέ μου
Θα ρθω για να σ’ ανοίξω Θα σουχω φαγητό ζεστό
Θα σου `χω ρούχο καθαρό
Γωνιά για να σε κρύψω
Παιδιά σηκωθείτε να βγούμε στους δρόμους
γυναίκες και άνδρες με όπλα στους ώμους
στο τίμιο λάβαρο πάντα πιστοί
στη σάλπιγγα πλάι που μας προσκαλεί
Όταν χτυπήσεις δυο φορές
ύστερα τρεις και πάλι δυο
Αλέξανδρέ μου
Θα δω το πρόσωπό σου
Στα μάτια κρύβεις δυο φωτιές
στα στήθη σου χίλιες καρδιές
μετράνε τον καημό σου
Παιδιά σηκωθείτε να βγούμε στους δρόμους
γυναίκες και άνδρες με όπλα στους ώμους
στο τίμιο λάβαρο πάντα πιστοί
στη σάλπιγγα πλάι που μας προσκαλεί
Όταν χτυπήσεις δυο φορές
ύστερα τρεις και πάλι δυο
Αλέξανδρέ μου
σκέφτομαι το φευγιό σου
Σε βλέπω σε κελί στενό
να σέρνεις πρώτος το χορό
πάνω στο θάνατό σου
Mikis Theodorakis – liederen
Alexander (When you knock twice)
Children rise to flood the streets
women and men with guns on their shoulders
at the sacred pennon(national flag) forever faithful
towards the trumpet that is inviting us
When you knock twice
then three and again twice
My Alexander
I will come to open the door
I will have for you warm food
I will have for you clean clothes
A hiding hole to hide you away
Children rise to flood the streets
women and men with guns on their shoulders
at the sacred pennon(national flag) forever faithful
towards the trumpet that is inviting us
When you knock twice
then three and again twice
My Alexander
I shall see your face
In your eyes you hide two fires
in your breasts a thousand hearts
that count your sorrows
Children rise to flood the streets
women and men with guns on their shoulders
at the sacred pennon(national flag) forever faithful
towards the trumpet that is inviting us
When you knock twice
then three and again twice
My Alexander
I am thinking of your escape
I can see you in a narrow cell
to start first the dance
for your impending death.
ALS JE TERUG ZULT KOMEN
O liefste als je terug zult komen, kus me
O liefste zal ik bij je komen, draag me.
Als deze oorlog ooit nog eindigt, oh mijn liefste
Als deze oorlog ooit nog eindigt, oh mijn liefste
Mijn liefste laat ons dan beminnen,
En in de stad elkaar omhelzen
Op alle pleinen, in de straten.
O liefste als je terug zult komen, kus me
O liefste zal ik bij je komen, draag me
Als deze oorlog ooit nog eindigt, oh mijn liefste
Als deze oorlog ooit nog eindigt, oh mijn liefste
Laat ons beminnen in de mijnen
En laat ons dansen door de kampen
Laat ons gaan slapen op het slagveld
O liefste als je terug zult komen, kus me
O liefste zal ik bij je komen, draag me
Als deze oorlog ooit nog eindigt, oh mijn liefste
Als deze oorlog ooit nog eindigt, oh mijn liefste
Laat heel de wereld dan ons bed zijn
Laat ons beminnen in het zonlicht
Totdat de doden zijn verdwenen. …
…
O mijn liefde die alles verwarmen kan
Zoals mijn hoofd rust in zijn linkerhand,
zoals zijn rechter mij omarmen kan.
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief, maar niemand weet dat hij mijn liefste is,
Ik heb hem lief maar er is niemand die dit weet.
Ik heb hem lief.
Javocos Kambanelis
Vertaling Lennart Nijgh
Breite dein Lager für zwei
Der Weg ist dunkel,
Bis ich dir begegne.
Tritt hervor auf halbem Pfad,
Damit ich dir die Hand reichen kann.
Breite dein Lager für zwei
Für dich und für mich
Lass uns von vorn umarmen
Damit alles wieder aufersteht
Lass uns von vorn umarmen
Damit alles wieder aufersteht
Ich umarmte dich, du umarmtest mich,
Ich nahm dir und du nahmst mir.
Ich verlor mich in deinen Augen
Und in deinem Schicksal.
In denselben Vierteln
Bettele ich einsam umher
Was ich dir einst verstreut
Ich kehre zurück und such’ ich nun wieder
Mikis Theodorakis – liederen
Wehmut
Es ist groß die Weite über’s Meer
Es ist lang die Welle
Es ist groß der Wehmut
Und es ist bitter der Jammer
Bitter Fluss in mir
Ist das Blut Deiner Wunde
Und bitterer als das Blut
ist Dein Kuss auf dem Mund
Und bitterer als das Blut
ist Dein Kuss auf dem Mund
Du weißt nicht, was eisige Kälte ist
Ein Abend ohne Mond
Nicht zu wissen, in welchem Moment
Dich der Schmerz abholt.
Mikis Theodorakis – liederen
Verneinung (Am versteckten Strand)
Am versteckten Strand
und so weiss wie eine Taube
waren wir am Mittag durstig;
aber das Wasser war mild.
Auf dem blonden Sand
schrieben wir ihren Namen
Wie schön die Meeresbrise wehte.
und die Schrift wurde verwischt.
Mit welchem Herzblut, mit welchem Atem,
welche Sehnsüchte und welche Leidenschaft
wir uns unser Leben nahmen; falsch!
und wir haben unser Leben verändert.
Mikis Theodorakis – liederen
Boat by the coast
Five and five makes ten.
Ten by ten I climb up the stairs
for the two eyes of yours, for the two fires
that whenever they see me, I feel knife stabs.
Boat by the coast, boat by the coast,
Pot with bluebell and basil.
Five and five makes ten.
Ten by ten I will be giving to you the kisses.
And once I make you drunk and drink you,
I’ll sing you a lullaby for a sweet cause.
Boat by the coast, boat by the coast,
pot with bluebell and basil
Mikis Theodorakis – liederen
Wenn du dich an meinen Traum erinnerst
In meiner Armen schlaf auch heute Abend wie ein Stern
Es bleibt keine Hoffnung in der Welt zurück
Jetzt wo die Nacht deinen Körper mit Küssen sticht(reizt)
Zäden Schmerz und lasse mich alleine in der Einöde
Wenn du dich an meinen Traum erinnerst
Warte ich auf dich dass du kommst
Mit einem Lied auf der Straße kommst du, mein Traum
Im Sommer wo der Stern leuchtet, mit Licht kleidest du dich.
Mikis Theodorakis – liederen
Από το παράθυρό σου
Είμαι ένα παιδί της νύχτας
Ένας ίσκιος μοναχός
Ένα δάκρυ από φεγγάρι
Της αυγής ένας καημός
Σ’ αγαπώ μα δε θα ‘ρθω
Να σε βρω γιατί το ξέρω
Σ’ αγαπώ μα δε θα ‘ρθω
Το φαρμάκι θα σου φέρω
Από το παράθυρο σου
Πέρασε το καλοκαίρι
Πέρασε κι η συννεφιά
Πέρασε όλη μας η αγάπη
Πέρασε όλη μας η πίκρα
Πέρασε και η χαρά
Είμαι μια βροχή στον ήλιο
Μια φωτιά μεσ στη βροχή
Μια φωνή μεσ στον αγέρα
Μια σιωπή μεσ’ στη σιωπή
Σ’ αγαπώ μα δε θα ‘ρθω
Να σε βρω γιατί το ξέρω
Σ’ αγαπώ μα δε θα ‘ρθω
Το φαρμάκι θα σου φέρω
Από το παράθυρο σου
Πέρασε το καλοκαίρι
Πέρασε κι η συννεφιά
Πέρασε όλη μας η αγάπη
Πέρασε όλη μας η πίκρα
Πέρασε και η χαρά
Mikis Theodorakis – liederen
Vanuit je raam
Ik ben een kind van de nacht
Een schimmige monnik
Een traan van de maan
Een verdriet bij zonsopgang
Ik hou van je, maar ik kom niet
Om je te zoeken, want ik weet het
Ik hou van je, maar ik kom niet
Ik zal je de medicijnen brengen
Vanuit je raam
De zomer is voorbij
En de wolken zijn voorbijgetrokken
Al onze liefde is voorbij
Al onze bitterheid is voorbij
En de vreugde is voorbij
Ik ben een regen in de zon
Een vuur in de regen
Een stem in de wind
Een stilte in de stilte
Ik hou van je, maar ik kom niet
Om je te zoeken, want ik weet het
Ik hou van je, maar ik kom niet
Ik zal je de medicijnen brengen
Vanuit je raam
De zomer is voorbij
En de wolken
Al onze liefde is voorbij
Al onze bitterheid is voorbij
En de vreugde is voorbij
Night is closing in
I looked for you at dawn
I found you at dusk
I spoke to your heart
I went to my black fate
The north wind knocks on my door
and in my mind a bitter cold
and in my sorrowful eyes
the night is slowly closing in.
I looked for your eyes
in order to walk in the light
in order to become a sweet dream
in order to to leave behind my old heartache.
The north wind knocks on my door
and in my mind a bitter cold
and in my sorrowful eyes
the night is slowly closing in.
Mikis Theodorakis – liederen
Old streets
Old streets that I loved
and I hated endlessly.
Walking inside
the shadows of the houses
Unavoidable nights of returning
in a dead city
My insignificant presence
I find in every corner
Do what it takes to meet you sometime
lost ghost of my desire
And I, forgotten and rebellious I kept walking
holding a quivering flame in my sweaty
palms
And I was advancing through the night
without knowing nobody
And nobody, and nobody
did know me , did know me….
Mikis Theodorakis – liederen
Επιτάφιος
Γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου, καρδούλα της καρδιάς μου,
πουλάκι της φτωχιάς αυλής, ανθέ της ερημιάς μου, (δις)
Πού πέταξε τ’ αγόρι μου; πού πήγε; πού μ’ αφήνει;
Χωρίς πουλάκι το κλουβί, χωρίς νεράκι η κρήνη. (δις)
Πώς κλείσαν τα ματάκια σου και δε θωρείς που κλαίω
και δε σαλεύεις, δε γροικάς τα που πικρά σου λέω; (δις)
Πού πέταξε τ’ αγόρι μου; πού πήγε; πού μ’ αφήνει;
Χωρίς πουλάκι το κλουβί, χωρίς νεράκι η κρήνη. (δις)
……..
Μαλλιά σγουρά που πάνω τους τα δάχτυλα περνούσα
τις νύχτες που κοιμώσουνα και πλάι σου ξαγρυπνούσα,
Φρύδι μου, γαϊτανόφρυδο και κοντυλογραμμένο,
-καμάρα που το βλέμμα μου κούρνιαζε αναπαμένο,
Μάτια γλαρά που μέσα τους αν αντίφεγγαν τα μάκρη
πρωϊνού ουρανού, και πάσκιζα μην τα θαμπώσει δάκρυ,
Χείλι μου μοσκομύριστο που ως λάλαγες ανθίζαν
λιθάρια και ξερόδεντρα κι αηδόνια φτερουγίζαν.
…….
Μέρα Μαγιού μου μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω,
άνοιξη, γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες απάνω
Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια ου το φως της οικουμένης.(δις)
Και μου ιστορούσες με φωνή γλυκιά, ζεστή κι αντρίκια
τόσα όσα μήτε του γιαλού δε φτάνουν τα χαλίκια
Και μου ‘λεες πως όλα αυτά τα ωραία θα ‘ναι δικά μας,
και τώρα εσβήστεις κ’ έσβησε το φέγγος κ’ η φωτιά μας.
……
Βασίλεψες, αστέρι μου, βασίλεψε όλη η πλάση,
κι ο ήλιος, κουβάρι ολόμαυρο, το φέγγος του έχει μάσει.
Κόσμος περνά και με σκουντά, στρατός και με πατάει
κ’ εμέ το μάτι ουδέ γυρνά κι ουδέ σε παρατάει.
Την άχνα απ’ την ανάσα σου νιώθω στο μάγουλό μου,
αχ, κι ένα φως, μεγάλο φως, στο βάθος πλέει του δρόμου.
Τα μάτια μου σκουπίζει τα μια φωτεινή παλάμη,
αχ, κ’ η λαλιά σου, γιόκα μου, στο σπλάχνο μου έχει δράμει.
Και να που ανασηκώθηκα· το πόδι στέκει ακόμα·
φως ιλαρό, λεβέντη μου, μ’ ανέβασε απ’ το χώμα.
Τώρα οι σημαίες σε ντύσανε. Παίδι μου, εσύ κοιμήσου,
και εγώ τραβάω στ’ εδέρφια σου και παίρνω τη φωνή σου.
……
Είσουν καλός κ’ είσουν γλυκός κ’ είχες τις χάρες όλες,
όλα τα χάδια του αγεριού, του κήπου όλες τις βιόλες.(δις)
Το πόδι ελαφροπάτητο, σαν τρυφερούλι ελάφι,
πάταγε στο κατώφλι μας κ’ έλαμπε σα χρυσάφι.
Νιότη απ’ τη νιότη σου έπαιρνα κι ακόμη αχνογελούσα,
τα γερατειά δεν τρόμαζα, το θάνατο αψηφούσα.
Και τώρα πού θα κρατηθώ, που θα σταθώ, που θα ‘μπω;
που απόμεινα ξερό δεντρί σε χιονισμένο κάμπο;
……..
Στο παραθύρι στέκοσουν κ’ οι δυνατές σου οι πλάτες
φράζαν ακ
έρια τη μπασιά, τη θάλασσα, τις τράτες (δις)
Κι ο ίσκιος σου σαν αρχάγγελος πλημμύριζε το σπίτι
και κει στ’ αυτί σου σπίθιζε η γαζία του αποσπερίτη (δις)
Κ’ ήταν το παραθύρι μας η θύρα όλου του κόσμου
κ’ έβγαζε στον παράδεισο που τ’ άστρα ανθίζαν, φως μου (δις)
Κι ως στέκοσουν και κοίταζες το λιόγερμα ν’ ανάβει,
σαν τιμονιέρης φάνταζες κ’ η κάμαρα καράβι (δις)
Και μες στο χλιό και γαλανό το απόβραδο – έγια-λέσα –
με αρμένιζες στη σιγαλιά του γαλαξία μέσα (δις)
Και το καράβι βούλιαξε κ’ έσπασε το τιμόνι
και στου πελάγου το βυθό πλανιέμαι τώρα μόνη (δις)
………
Να ‘χα τ’ αθάνατο νερό, ψυχή καινούρια να ‘χα,
να σου ‘δινα, να ξύπναγες για μια στιγμή μονάχα,
Να δεις, να πιείς, ναν το χαρείς ακέριο τ’ όνειρό σου
να στέκεται ολοζώντανο κοντά σου, στο πλευρό σου.
Βροντάνε στράτες κι αγορές, μπαλκόνια και σοκάκια
και σου μαδάνε οι κορασιές λουλούδια στα μαλλάκια (δις)
Με τα χεράκια σου τα δυο, τα χιλιοχαϊδεμένα,
όλη τη γης αγκάλιαζα κι όλ’ ήτανε για μένα.
Βροντάνε στράτες κι αγορές, μπαλκόνια και σοκάκια
και σου μαδάνε οι κορασιές λουλούδια στα μαλλάκια (δις)
………
Γιε μου, ποια Μοίρα σ’ το ‘γραφε και ποια μου το ‘χε γράψει
τέτοιον καημό, τέτοια φωτιά, στα στήθια μου ν’ ανάψει; (δις)
Γλυκέ μου, εσύ δε χάθηκες, μέσα στις φλέβες μου είσαι.
Γιε μου, στις φλέβες ολουνών, έμπα βαθιά και ζήσε (δις)
Giannis Ritsos
Grafschrift
Mijn zoon, het hart van mijn hart,
de vogel van de armoedige tuin, de bloem van mijn woestijn,
Waar is mijn jongen heen gevlogen? Waar is hij heen gegaan? Waar laat hij me achter?
De kooi is zonder vogel, de bron is zonder water.
Hoe konden je oogjes sluiten en zie je me niet huilen
en beweeg je niet, hoor je de bittere woorden die ik je zeg niet?
Waar is mijn jongen heen gevlogen? Waar is hij heen gegaan? Waar laat hij me achter?
De kooi is zonder vogel, de bron is zonder water.
……..
Krullend haar waar ik met mijn vingers doorheen streek
de nachten dat ik naast je sliep en wakker werd,
Mijn wenkbrauw, een sikkelvormige, gebogen
boog waar mijn blik rustig op rustte,
Meeuwenogen die de verre
ochtendhemel weerspiegelden, en ik vocht tegen een traan die ze zou vertroebelen,
Mijn naar muskus geurende lippen die bloeiden als bloemen
tussen stenen en droge bomen en fladderende nachtegalen.
…….
Op 1 mei haatte je me, op 1 mei verlies ik je,
lente, zoon, die je liefhad en waar je naartoe klom
Op die zonnige plek keek je rond en zonder verzadigd te zijn
zoog je met je ogen het licht van het universum uit .
En je vertelde me met een zoete, warme en mannelijke stem
zoveel dat zelfs de kiezels van het strand er niet bij konden komen
En je vertelde me dat al deze mooie dingen van ons zouden zijn,
en nu doofde je uit en het licht en ons vuur gingen uit.
……
Jij heerste, mijn ster, de hele schepping heerste,
en de zon, een volkomen zwarte warboel, heeft haar licht verslonden.
Mensen lopen voorbij en stoten me omver, een leger vertrapt me
en mijn blik wendt zich niet af en laat je niet los.
Ik voel de nevel van je adem op mijn wang,
ah, en een licht, een groot licht, zweeft in de diepte van de weg.
Een stralende hand veegt mijn ogen af,
ach, en jouw woorden, mijn liefste, hebben een rol gespeeld in mijn ingewanden.
En zie, ik stond op; mijn voet staat nog steeds;
een vrolijk licht, mijn liefste, heeft me van de grond getild.
Nu hebben de vlaggen je aangekleed. Mijn kind, je slaapt,
en ik trek je broers naar me toe en neem je stem af.
Je was goed en lief en je bezat alle gratie,
alle strelingen van de weide, alle viooltjes van de tuin.
De voet, licht betreden als een teder hert,
stapte op onze drempel en straalde als goud.
Ik nam jeugd van jouw jeugd en glimlachte nog steeds,
ik vreesde de ouderdom niet, ik trotseerde de dood.
En nu, waar zal ik me vasthouden, waar zal ik staan, waar zal ik binnengaan?
Waar ben ik gebleven, een dorre boom in een besneeuwde vlakte?
……..
Je stond bij het raam en je sterke ruggen
blokkeerden volledig
de baai, de zee, de trawlers
En je schaduw, als een aartsengel, overspoelde het huis
en daar in je oor fonkelde de gloed van de avond
En ons raam was de deur naar de hele wereld
en het leidde naar de hemel waar de sterren bloeiden, mijn licht
En terwijl je stond en de zon zag opkomen,
verbeeldde je je als een stuurman dat de kamer een schip was
En in de grijze en blauwe avond – zei ik –
bewapende je me in de stilte van het sterrenstelsel binnenin
En het schip zonk en het roer brak
en nu dwaal ik alleen rond in de diepten van de zee
………
Als ik onsterfelijk water had, als ik een nieuwe ziel had,
om het aan jou te geven, om even wakker te worden,
Om te zien, te drinken, te genieten van jouw droom volledig
om vol leven naast je te staan, aan je zijde.
Troepen en markten, balkons en steegjes rommelen
en meisjes plukken bloemen uit je haar
Met je twee kleine handjes, duizendmaal gestreeld,
omarmde ik de hele aarde en het was allemaal voor mij.
De straten en markten, balkons en steegjes brullen
en de meisjes plukken bloemen uit je haar
………
Mijn zoon, welk lot heeft het voor jou geschreven en wie heeft het voor mij geschreven
dat zo’n verdriet, zo’n vuur, in mijn borst zou ontbranden?
Mijn liefste, je bent niet verloren, je bent in mijn aderen.
Mijn zoon, in de aderen van allen, ga diep en leef
Giannis Ritsos
Μάνα Μου Και Παναγία
Ο ήλιος ήσουν κι η αυγή
της νύχτας μου φεγγάρι
της μάννας μου ήσουν η ευχή
της Παναγιάς η χάρη
Έφυγες και κλαίει ο άνεμος το κύμα
κλαίνε τ’ άστρα κι η νυχτιά
κλαίει κλαίει κι η Παναγιά
Στον πυρετό ήσουνα δροσιά
κερί μες στο σκοτάδι
άστρο στην κοσμοχαλασιά
βασιλικός στον Άδη
My Mother And The Virgin Mary
You were the sun and the dawn,
You were my night’s moon,
You were my mother’s blessing,
The grace of the Virgin Mary
You left and the wind and waves are crying,
The night and the stars are crying,
My mother is crying over the grave,
The Virgin Mary is crying, crying too
You cooled off the fever,
(You were) A candle in the dark,
A star in this crazy world
And basil in hell
Mikis Theodorakis – liederen
ΜΙΛΩ
Μιλώ για τα τελευταία σαλπίσματα των νικημένων στρατιωτών
Για τα τελευταία κουρέλια από τα γιορτινά μας φορέματα
Για τα παιδιά μας που πουλάν τσιγάρα στους διαβάτες
Μιλώ για τα λουλούδια που μαραθήκανε στους τάφους και τα σαπίζει η βροχή
Για τα σπίτια που χάσκουνε δίχως παράθυρα σαν κρανία ξεδοντιασμένα
Για τα κορίτσια που ζητιανεύουν δείχνοντας στα στήθια τις πληγές τους
Μιλώ για τις ξυπόλυτες μάνες που σέρνονται στα χαλάσματα
Για τις φλεγόμενες πόλεις τα σωριασμένα κουφάρια στους δρόμους
τους μαστροπούς ποιητές που σέρνονται τις νύχτες στα κατώφλια
Μιλώ για τις ατέλειωτες νύχτες όταν το φως λιγοστεύει τα ξημερώματα
Για τα φορτωμένα καμιόνια και τους βηματισμούς στις υγρές πλάκες
Για τα προαύλια των φυλακών και το δάκρυ των μελλοθανάτων
Μα πιο πολύ μιλώ για τους ψαράδες
Π’ αφήσανε τα δίχτυα τους και πήρανε τα βήματα του
Κι όταν Αυτός κουράστηκε αυτοί δεν ξαποστάσαν
Κι όταν Αυτός τους πρόδωσε αυτοί δεν αρνηθήκαν
Κι όταν Αυτός δοξάστηκε αυτοί στρέψαν τα μάτια
Κι οι σύντροφοι τους φτύνανε και τους σταυρώναν
Κι αυτοί γαλήνιοι το δρόμο παίρνουνε π’ άκρη δεν έχει
Χωρίς το βλέμμα τους να σκοτεινιάσει ή να λυγίσει
Όρθιοι και μόνοι μες στη φοβερή ερημία του πλήθους.
I SPEAK
I speak about the last toots of the defeated soldiers
About the last rags from our holiday dresses
About our children who sell cigarettes to the passers-by
I speak about the flowers that withered on the graves and the rain rots them
About the houses that gape windowless, like toothless skulls
About the girls who beg, showing the wounds on their chests
I speak about the barefoot mothers who crawl in the ruins
About the burning cities, about the piled carcasses in the streets
About the pimp poets who crawl on the doorsteps at night
I speak about the endless nights, when light drops off at dawn
About the loaded trucks and the steps on wet tiles
About the prison courtyards and the tears of the moribund
But most of all, I speak about the fishers
Who left their nets and took his steps
And when He got tired, they did not rest
And when He betrayed them, they did not decline
And when He was glorified, they turned their sigh
And the comrades would spit on them and crucify them
And they serenely take the endless path
Without letting their sight darken or bend
Upright and lonely in the terrible desolation of the crowd
Mikis Theodorakis – liederen
All of my things
All of my things have remained (intact) as if
I died since a long time now
Dust is spread everywhere
and I’m tracing crosses with my finger.
All of my things recall
an hour we spent together,
because of which, I forget about my books
that one, which the clock still relives.
The hour was happy back then
it was like a depicted sunset.
I have been dead so many years now
and the window has been left closed.
Nobody, not even the sun, is entering anymore.
My deserted house echoes
that specific hour , still sounding
that alone, night and morning.
I don’t know what is this place now
I don’t know who is the one tracing crosses
all of my things have remained ( intact) as if
I died since a long time now.
Mikis Theodorakis – liederen
Who Does Not Speak Of Easter Bright
Who does not speak of Easter bright
A feast of youth renewed
The children march into the war
And they march into their death
With courage, mighty hearts stood firm
They held the narrow ways
The flag was flying high above
The partisan woman led the way
Tens of thousands came at once
Khaki-clad regulars
To slaughter all the children there
Yet they were halted here
With machine guns and armored steel
With cannons piled in rows
Not one of them returned again
We are not to blame for this
One against ten, for six long days
We held our ground so fast
They never broke through our defense
Despite their raging blasts
They hurled at us their poisonous
And deadly gas and smoke
They burned our capital to ash
Just like the Germans once
They murdered all our leaders then
Without a word or plea
Our women and our little ones
Kneeled down before their knees
They opened graves in secret dark
And buried all the dead
They neither caught nor ever killed
Our faithful partisans
Who does not speak of Easter bright
A feast of youth renewed
The children march into the war
And they march into their death
Mikis Theodorakis – liederen
Translation: Marinos
De kleine noordenwind
Ik vroeg de kleine noordenwind, wees een goed kind
Sla geen deuren en raampjes bij me dicht
Want in het huis waar ik waak, sterft mijn liefde
En tussen de tranen kijk ik naar haar, die net ademt
Hallo tuinen, hallo beekjes
Hallo kussen en hallo omhelzingen
Hallo havenhoofden en de blonde kusten
Hallo eeuwige geloften
Het verdriet verstikt me, want in deze wereld
Verloor ik de zomers en kwam ik in de winter
Zoals een schip dat zijn ankers lost en wegdrijft
Zie ik de kusten verdwijnen en wordt de wereld kleiner
Mikis Theodorakis – liederen
mystiek & filosofie 